آنچه در این مقاله می‌خوانید [پنهان‌سازی]

تصور کنید صبح هنوز کاملاً از خواب بیدار نشده‌اید، اما قهوه‌ساز هوشمند از قبل نوشیدنی موردعلاقه شما را آماده کرده است. یخچال متوجه شده شیر رو به اتمام است و آن را به فهرست خرید اضافه کرده، فر از طریق گوشی قابل کنترل است و هود و روشنایی آشپزخانه متناسب با فعالیت شما تنظیم می‌شوند.

روی کاغذ، چنین آشپزخانه‌ای جذاب است. حتی می‌تواند نمونه‌ای از همان آینده‌ای باشد که سال‌ها در تبلیغات خانه هوشمند دیده‌ایم؛ فضایی که تجهیزات نه‌فقط به اینترنت متصل‌اند، بلکه رفتار کاربر را می‌فهمند و بخشی از کارهای تکراری را از دوش او برمی‌دارند.

اما وقتی همین تصویر وارد زندگی واقعی بسیاری از کاربران ایرانی می‌شود، نتیجه همیشه به همان اندازه جذاب نیست.

بعد از مدتی ممکن است کنترل فر دوباره با دکمه‌های روی دستگاه انجام شود، قابلیت هوشمند یخچال کمتر مورد استفاده قرار بگیرد و اپلیکیشن قهوه‌ساز به یکی از برنامه‌هایی تبدیل شود که فقط هنگام تعویض گوشی دوباره به چشم می‌آید.

مشکل لزوماً خراب بودن تجهیزات نیست. حتی ممکن است هر دستگاه به‌تنهایی از نظر فنی کیفیت بالایی داشته باشد.

مشکل اصلی زمانی شکل می‌گیرد که میان فناوری محصول و شرایط واقعی زندگی کاربر فاصله وجود داشته باشد.

این فاصله همان جایی است که مفهوم تجربه کاربری اهمیت پیدا می‌کند.

یک محصول ممکن است از نظر مهندسی پیشرفته باشد، سنسورهای دقیق داشته باشد، به فضای ابری متصل شود و ده‌ها قابلیت نرم‌افزاری ارائه دهد؛ اما اگر استفاده روزمره از آن برای کاربر سخت‌تر از روش قبلی باشد، خیلی زود جذابیت اولیه خود را از دست می‌دهد.

در آشپزخانه، این موضوع حتی مهم‌تر است؛ چون کاربر معمولاً به دنبال فناوری نیست. او می‌خواهد غذا سریع‌تر آماده شود، کنترل تجهیزات ساده‌تر باشد و چند کار تکراری کمتر انجام دهد.

اگر فناوری نتواند این سه نیاز ساده را برآورده کند، «هوشمند بودن» به‌تنهایی دلیل کافی برای استفاده از آن نخواهد بود.

وقتی محصول برای زندگی تو طراحی نشده است

بخش قابل‌توجهی از لوازم هوشمند آشپزخانه موجود در بازار، ابتدا برای بازارهایی طراحی شده‌اند که شرایط استفاده از فناوری در آن‌ها با ایران متفاوت است.

برای مثال، طراح محصول ممکن است فرض کرده باشد کاربر همیشه به اینترنت نسبتاً پایدار دسترسی دارد، حساب Google یا Apple او بدون محدودیت کار می‌کند، سرویس ابری شرکت سازنده در کشورش فعال است و دسترسی به اپلیکیشن، به‌روزرسانی نرم‌افزار و پشتیبانی آنلاین مسئله خاصی ایجاد نمی‌کند.

حتی نوع استفاده از آشپزخانه نیز در طراحی محصول اثر دارد.

وقتی یک فر هوشمند یا سیستم پخت خودکار توسعه داده می‌شود، دستورهای غذایی، اندازه مواد، زمان پخت، واحدهای اندازه‌گیری و عادت‌های آشپزی بازار هدف در طراحی آن نقش دارند.

حالا همان محصول بدون تغییر جدی وارد بازار ایران می‌شود.

در این شرایط، دستگاه از نظر فنی ممکن است همان دستگاه باکیفیت قبلی باشد، اما تجربه استفاده از آن دیگر همان تجربه‌ای نیست که طراح محصول برایش برنامه‌ریزی کرده بود.

کاربر ایرانی ممکن است برای فعال‌سازی دستگاه با محدودیت سرویس مواجه شود، برای استفاده از بعضی قابلیت‌ها مجبور به تغییر تنظیمات شبکه باشد یا اساساً متوجه شود بخشی از امکانات تبلیغ‌شده در منطقه او در دسترس نیست.

در اینجا مسئله دیگر فقط «قابلیت محصول» نیست.

مسئله این است که کاربر برای رسیدن به آن قابلیت باید چقدر انرژی صرف کند.

اگر برای روشن کردن یک فر از راه دور لازم باشد چند بار اپلیکیشن باز شود، اتصال بررسی شود، حساب کاربری دوباره وارد شود و در نهایت دستور هم با تأخیر اجرا شود، استفاده از دکمه روی دستگاه منطقی‌تر به نظر می‌رسد.

همین نقطه آغاز شکست تجربه کاربری است.

کاربر خیلی سریع یک مقایسه ساده انجام می‌دهد:

«روش هوشمند واقعاً راحت‌تر است یا روش دستی؟»

اگر جواب چند بار پشت سر هم «روش دستی» باشد، رفتار کاربر تغییر می‌کند.

مشکل اصلی الزاماً نبود فناوری نیست؛ اصطکاک است

در بسیاری از بحث‌ها درباره خانه و آشپزخانه هوشمند، تمرکز اصلی روی تعداد قابلیت‌هاست.

چند سنسور دارد؟

از چند فرمان صوتی پشتیبانی می‌کند؟

به چه اپلیکیشن‌هایی متصل می‌شود؟

آیا هوش مصنوعی دارد؟

اما کاربر روزمره معمولاً با چنین معیارهایی تصمیم نمی‌گیرد که یک قابلیت را ادامه دهد یا کنار بگذارد.

او به شکل ناخودآگاه میزان اصطکاک را اندازه می‌گیرد.

اصطکاک یعنی تعداد کارهایی که باید برای رسیدن به یک نتیجه ساده انجام شود.

اگر برای خاموش کردن چراغ آشپزخانه کافی باشد یک کلید را فشار دهید، اما برای همان کار از طریق اپلیکیشن مجبور باشید گوشی را بردارید، قفل آن را باز کنید، برنامه را اجرا کنید، دستگاه را انتخاب کنید و سپس فرمان بدهید، فناوری لزوماً تجربه بهتری ایجاد نکرده است.

هوشمندی زمانی ارزشمند می‌شود که بخشی از این مراحل را حذف کند.

برای مثال، وقتی روشنایی بدون دخالت مستقیم کاربر و متناسب با حضور، ساعت شبانه‌روز یا سناریوی مشخص تنظیم شود، فناوری واقعاً کار را کمتر کرده است.

اما اگر «هوشمند شدن» فقط روش دیگری برای انجام همان فرمان قبلی باشد، احتمال استفاده مستمر از آن کاهش پیدا می‌کند.

این تفاوت ظاهراً کوچک، یکی از مهم‌ترین مرزهای میان یک محصول هوشمند موفق و یک ابزار دیجیتالی پرزرق‌وبرق است.

اینترنت ناپایدار؛ وقتی قابلیت اصلی به یک نقطه ضعف تبدیل می‌شود

بسیاری از تجهیزات آشپزخانه هوشمند بر پایه ارتباط دائمی با سرورهای شرکت سازنده طراحی شده‌اند.

اپلیکیشن فرمان را دریافت می‌کند، آن را به فضای ابری می‌فرستد و سپس دستگاه فرمان را اجرا می‌کند. گزارش وضعیت نیز ممکن است از همان مسیر به گوشی کاربر برگردد.

تا زمانی که این زنجیره بدون اختلال کار کند، تجربه می‌تواند مناسب باشد.

اما کافی است یکی از حلقه‌ها در دسترس نباشد.

مشکل شبکه خانگی، اختلال اینترنت، محدودیت سرویس ابری، تغییرات نرم‌افزاری یا حتی اختلال موقت سرور می‌تواند قابلیتی را که قرار بود زندگی را ساده کند، موقتاً از دسترس خارج کند.

در آشپزخانه، «موقتاً» همیشه قابل قبول نیست.

اگر کاربر همان لحظه بخواهد فر را روشن کند یا وضعیت یک دستگاه را بررسی کند، نمی‌تواند منتظر بازگشت سرویس بماند.

او از کنترل دستی استفاده خواهد کرد.

یک بار استفاده از روش دستی مسئله مهمی نیست.

اما اگر این اتفاق چند بار تکرار شود، کاربر دیگر مسیر هوشمند را گزینه اصلی خود نمی‌داند. بعد از مدتی حتی زمانی که سیستم بدون مشکل کار می‌کند نیز ممکن است به اپلیکیشن مراجعه نکند.

اینجاست که یک مشکل فنی کوتاه‌مدت تبدیل به یک تغییر رفتاری بلندمدت می‌شود.

یک تجربه کاربری نامطمئن می‌تواند عادت استفاده از محصول را از بین ببرد.

به همین دلیل، برای بازارهایی که اتصال دائمی نمی‌تواند همیشه تضمین شود، قابلیت‌های Local یا محلی اهمیت زیادی پیدا می‌کنند.

یک محصول مناسب نباید برای ساده‌ترین عملکردهای خود کاملاً وابسته به اینترنت باشد.

کاربر باید بتواند حتی هنگام قطع اینترنت، وظایف اصلی دستگاه را انجام دهد.

هوشمندی واقعی باید در نبود اینترنت هم زنده بماند

این نکته شاید مهم‌ترین تفاوت میان یک سیستم واقعاً هوشمند و یک وسیله صرفاً متصل به اینترنت باشد.

هر دستگاهی که اپلیکیشن دارد الزاماً هوشمند نیست.

اگر اینترنت قطع شود و تقریباً تمام قابلیت‌های ارزشمند محصول از بین بروند، بخش زیادی از چیزی که «هوشمندی» نامیده می‌شود در واقع وابستگی به Cloud است.

طراحی بهتر می‌تواند معماری متفاوتی داشته باشد.

وظایف اصلی داخل خود خانه انجام شوند و اینترنت فقط برای قابلیت‌های تکمیلی مانند کنترل از راه دور، دریافت گزارش یا به‌روزرسانی مورد استفاده قرار گیرد.

برای مثال، سناریوی روشنایی آشپزخانه، کنترل حضور، زمان‌بندی بعضی تجهیزات یا ارتباط میان بخش‌های مختلف سیستم می‌تواند در شبکه داخلی ساختمان اجرا شود.

در چنین شرایطی، اینترنت یک قابلیت اضافه است، نه ستون اصلی سیستم.

این نوع معماری برای تجربه کاربر ایرانی منطقی‌تر است؛ چون خرابی یک سرویس خارجی، کل عملکرد آشپزخانه را مختل نمی‌کند.

زبان فقط ترجمه چند دکمه نیست

مشکل دیگری که اغلب دست‌کم گرفته می‌شود، زبان رابط کاربری است.

بسیاری تصور می‌کنند اگر یک اپلیکیشن فارسی شود، مسئله بومی‌سازی حل شده است.

اما ترجمه منو فقط یکی از بخش‌های ماجراست.

بومی‌سازی واقعی یعنی زبان، اصطلاحات، منطق استفاده، محتوا و حتی ترتیب انجام کارها برای کاربر محلی قابل فهم باشد.

ممکن است یک اپلیکیشن از نظر فنی فارسی داشته باشد، اما ترجمه آن ماشینی باشد.

اصطلاحاتی که در نسخه انگلیسی کاملاً واضح‌اند، ممکن است در نسخه فارسی عجیب یا مبهم دیده شوند. گاهی یک عبارت فنی مستقیماً ترجمه شده است، بدون اینکه مشخص باشد کاربر عادی چه برداشتی از آن خواهد داشت.

نتیجه این است که حتی وجود زبان فارسی هم الزاماً تجربه خوبی ایجاد نمی‌کند.

رابط کاربری خوب باید به کاربر بگوید:

الان چه اتفاقی افتاده؟

چرا این اتفاق افتاده؟

و برای ادامه باید چه کاری انجام دهد؟

به‌ویژه هنگام بروز خطا، این سه سؤال حیاتی هستند.

پیامی مانند «Connection Error 102» برای کاربر معمولی تقریباً هیچ ارزشی ندارد.

اما اگر سیستم توضیح دهد «دستگاه به شبکه Wi-Fi دسترسی ندارد؛ اتصال مودم را بررسی کنید» احتمال حل مشکل بسیار بیشتر می‌شود.

این تفاوت کوچک در متن رابط کاربری می‌تواند تفاوت میان ادامه استفاده از محصول و کنار گذاشتن آن باشد.

فرهنگ آشپزی؛ جایی که الگوریتم کاربرش را نمی‌شناسد

یکی از جذاب‌ترین وعده‌های آشپزخانه هوشمند، کمک به فرایند پخت است.

فرهای هوشمند می‌توانند نوع غذا را انتخاب کنند، دما را تنظیم کنند و زمان پخت مناسب را پیشنهاد دهند. بعضی سیستم‌ها حتی دستورهای غذایی مرحله‌به‌مرحله ارائه می‌کنند.

اما این قابلیت زمانی ارزشمند است که محتوای سیستم با آشپزی کاربر هماهنگ باشد.

اگر پایگاه داده دستگاه برای غذاهای رایج در اروپا یا آمریکای شمالی طراحی شده باشد، کاربر ایرانی ممکن است بخش بزرگی از غذای روزمره خود را در آن پیدا نکند.

قرمه‌سبزی، فسنجان، قیمه، ته‌چین، انواع آش، آبگوشت یا حتی شیوه‌های مختلف پخت برنج بخشی از عادت غذایی بسیاری از خانواده‌های ایرانی هستند.

وقتی سیستم این غذاها را نمی‌شناسد، کاربر مجبور است دوباره دما، زمان و مراحل را خودش تنظیم کند.

در چنین وضعیتی یکی از مهم‌ترین ارزش‌های سیستم از بین می‌رود.

مسئله فقط اضافه کردن چند نام غذا به یک منو نیست.

نوع پخت نیز اهمیت دارد.

برای مثال، بعضی غذاهای ایرانی زمان پخت طولانی دارند، در چند مرحله آماده می‌شوند یا کیفیت نهایی آن‌ها به تغییر دما و زمان در طول فرایند وابسته است.

اگر یک سیستم واقعاً بخواهد برای این بازار هوشمند باشد، باید این رفتار را بشناسد.

محصولی که فرهنگ غذایی کاربر را نمی‌شناسد، در بهترین حالت یک ابزار عمومی است، نه یک دستیار هوشمند آشپزخانه.

رابط کاربری که به جای کمک، کاربر را امتحان می‌کند

یک خطای رایج در طراحی تجهیزات هوشمند این است که پیچیدگی فنی محصول مستقیماً به کاربر منتقل می‌شود.

از نگاه مهندس، ممکن است وجود ده‌ها تنظیم پیشرفته یک مزیت باشد.

اما از نگاه کسی که فقط می‌خواهد غذای خود را آماده کند، همان تنظیمات می‌توانند مانع باشند.

برای انجام یک کار ساده نباید لازم باشد چهار منو باز شود.

کاربر نباید برای فهمیدن تفاوت بین چند حالت فنی مجبور شود دفترچه راهنما را مطالعه کند.

و برای هر خطای کوچک نباید نیاز به تماس با فروشنده داشته باشد.

رابط کاربری خوب پیچیدگی پشت محصول را پنهان می‌کند.

این همان کاری است که محصولات دیجیتال موفق انجام می‌دهند.

ممکن است پشت یک دکمه ساده صدها فرایند فنی اجرا شود، اما کاربر نباید مجبور باشد همه آن‌ها را بفهمد.

در آشپزخانه هوشمند نیز اصل باید همین باشد.

تکنولوژی هرچه پیچیده‌تر می‌شود، رابط کاربری باید ساده‌تر شود.

نه برعکس.

وقتی چند دستگاه هوشمند کنار هم قرار می‌گیرند، مشکل تازه شروع می‌شود

فرض کنید آشپزخانه‌ای شامل یک یخچال هوشمند از برند A، فر از برند B، هود از برند C، روشنایی هوشمند از سیستم دیگری و یک دستیار صوتی مستقل باشد.

هر دستگاه به‌تنهایی ممکن است عملکرد مناسبی داشته باشد.

اما کاربر یک سؤال ساده دارد:

آیا این تجهیزات می‌توانند با هم کار کنند؟

در بسیاری از پروژه‌ها جواب کامل نیست.

هر برند اپلیکیشن خودش را دارد.

برای روشنایی یک برنامه، برای فر برنامه دیگری و برای لوازم خانگی حساب کاربری دیگری لازم است.

در نتیجه کاربر به جای داشتن یک آشپزخانه هوشمند، مجموعه‌ای از جزایر هوشمند دارد.

هر جزیره خوب کار می‌کند، اما میان آن‌ها ارتباط مؤثری وجود ندارد.

این وضعیت یکی از مهم‌ترین مشکلات تجربه کاربری در کل حوزه خانه هوشمند است.

ارزش واقعی زمانی ایجاد می‌شود که دستگاه‌ها بتوانند در قالب یک سناریوی مشترک رفتار کنند.

مثلاً با شروع آشپزی، نور محیط تغییر کند، هود در صورت نیاز فعال شود و وضعیت برخی تجهیزات در یک رابط مشترک نمایش داده شود.

اگر برای هر مرحله مجبور باشید یک اپلیکیشن جداگانه باز کنید، مفهوم یکپارچگی تقریباً از بین می‌رود.

نصب تمام می‌شود، اما تجربه کاربر تازه شروع شده است

یکی از اشتباهات رایج در فروش تجهیزات هوشمند این است که تحویل محصول پایان پروژه در نظر گرفته می‌شود.

در حالی که برای کاربر، تحویل دستگاه آغاز استفاده واقعی است.

ممکن است محصول هنگام نصب بدون نقص کار کند.

اما چند ماه بعد مودم خانه عوض شود.

گوشی جدید خریداری شود.

اپلیکیشن به‌روزرسانی شود.

حساب کاربری از سیستم خارج شود.

یا یک دستگاه جدید به شبکه اضافه شود.

اینجاست که کیفیت پشتیبانی مشخص می‌شود.

اگر کاربر برای حل یک مشکل ساده نتواند به راهنمای فارسی، ویدئوی آموزشی یا پشتیبانی قابل دسترس برسد، ممکن است استفاده از قابلیت هوشمند را کنار بگذارد.

بسیاری از شکست‌هایی که به حساب «پیچیده بودن تکنولوژی» گذاشته می‌شوند، در واقع نتیجه نبود خدمات پس از فروش مناسب هستند.

محصول هوشمند بدون آموزش و پشتیبانی کامل نیست.

چند دلیل که معمولاً نادیده گرفته می‌شوند

در بحث درباره شکست آشپزخانه هوشمند معمولاً دو دلیل بیشتر از بقیه شنیده می‌شوند: قیمت بالا و زیرساخت ناکافی.

این دو عامل مهم‌اند، اما همه ماجرا نیستند.

چند عامل دیگر می‌توانند به همان اندازه روی تجربه کاربر اثر بگذارند:

  • نبود پشتیبانی فارسی‌زبان و متخصص پس از خرید
  • نبود راهنمای ساده برای نصب و راه‌اندازی اولیه
  • نیاز به چند حساب کاربری و چند اپلیکیشن برای یک آشپزخانه
  • ناسازگاری تجهیزات برندهای مختلف با یکدیگر
  • محدود شدن بعضی سرویس‌ها بر اساس منطقه جغرافیایی
  • وابستگی بیش از حد قابلیت‌ها به Cloud
  • به‌روزرسانی‌هایی که ظاهر یا رفتار اپلیکیشن را بدون آموزش تغییر می‌دهند
  • از دست رفتن تنظیمات پس از تعویض مودم یا شبکه
  • نبود محتوای آموزشی بومی
  • پیچیدگی اتصال مجدد دستگاه بعد از Reset
  • نبود سناریوهای متناسب با عادت خانواده ایرانی
  • نیاز به مراجعه مکرر به اپلیکیشن برای کارهایی که باید خودکار باشند

هرکدام از این مشکلات به‌تنهایی شاید قابل تحمل باشد.

اما تجربه کاربری حاصل جمع آن‌هاست.

کاربر هر روز با یک مشکل بزرگ روبه‌رو نمی‌شود؛ معمولاً با ده اصطکاک کوچک روبه‌رو می‌شود.

همین اصطکاک‌های کوچک هستند که در طول زمان اعتماد او را از بین می‌برند.

مشکل از طراحی است یا بازاریابی؟

اینجا یک سؤال مهم مطرح می‌شود:

اگر محصول واقعاً برای بازار ایران طراحی نشده، مقصر چه کسی است؟

سازنده؟

واردکننده؟

فروشنده؟

یا کاربر؟

در عمل مسئولیت میان چند بخش تقسیم می‌شود.

شرکت سازنده محصول را برای بازار هدف خود توسعه داده است. واردکننده یا توزیع‌کننده نیز تصمیم گرفته همان محصول را در بازار دیگری عرضه کند.

مشکل زمانی ایجاد می‌شود که محصول بدون بررسی تجربه استفاده در بازار جدید فروخته شود.

در تبلیغات معمولاً جذاب‌ترین قابلیت‌ها نمایش داده می‌شوند:

کنترل از راه دور.

هوش مصنوعی.

فرمان صوتی.

اپلیکیشن موبایل.

اتصال به اینترنت.

اما سؤال مهم‌تری باید قبل از فروش پرسیده شود:

این قابلیت‌ها در خانه کاربر ایرانی دقیقاً چگونه کار خواهند کرد؟

آیا برای استفاده از آن‌ها محدودیتی وجود دارد؟

آیا بدون اینترنت هم دستگاه عملکرد اصلی خود را حفظ می‌کند؟

آیا اپلیکیشن قابل استفاده است؟

آیا خدمات پس از فروش می‌تواند مشکلات نرم‌افزاری را حل کند؟

آیا محصول با سایر تجهیزات پروژه سازگار است؟

اگر پاسخ این سؤالات مشخص نباشد، بازاریابی ممکن است انتظاری ایجاد کند که محصول در زندگی واقعی قادر به برآورده کردن آن نیست.

فروش قابلیت به جای فروش تجربه

یکی از ریشه‌های این مشکل را می‌توان در شیوه فروش پیدا کرد.

فروشنده می‌گوید:

این یخچال Wi-Fi دارد.

این فر اپلیکیشن دارد.

این هود با موبایل کنترل می‌شود.

این قهوه‌ساز هوشمند است.

همه این جملات ممکن است کاملاً درست باشند.

اما کاربر در نهایت «Wi-Fi» نمی‌خرد.

او نتیجه می‌خرد.

اگر Wi-Fi باعث شود بتواند کاری را ساده‌تر انجام دهد، ارزش ایجاد شده است.

اگر فقط یک گزینه جدید به منوی دستگاه اضافه کند، ارزش آن محدود خواهد بود.

بنابراین شاید سؤال درست این نباشد که:

«این دستگاه چه قابلیت هوشمندی دارد؟»

بلکه باید پرسید:

«این قابلیت دقیقاً کدام کار روزمره کاربر را راحت‌تر می‌کند؟»

اگر پاسخ روشنی برای این سؤال وجود نداشته باشد، احتمالاً آن قابلیت بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد تا کاربردی.

آشپزخانه هوشمند نباید کاربر را به اپراتور تبدیل کند

یک تناقض عجیب در بعضی سیستم‌های هوشمند وجود دارد.

قرار است فناوری کار را کم کند، اما در عمل کاربر باید دائماً آن را مدیریت کند.

اعلان‌ها را بررسی کند.

اپلیکیشن را به‌روزرسانی کند.

دستگاه را دوباره Pair کند.

شبکه را تنظیم کند.

سناریوها را اصلاح کند.

و گاهی حتی برای اجرای یک فرمان ساده ابتدا وضعیت اتصال دستگاه را بررسی کند.

در این نقطه، کاربر دیگر استفاده‌کننده یک سیستم هوشمند نیست؛ تبدیل به اپراتور آن شده است.

طراحی موفق باید برعکس عمل کند.

بعد از راه‌اندازی اولیه، سیستم باید تا جای ممکن در پس‌زمینه کار کند.

کاربر فقط زمانی وارد تنظیمات شود که واقعاً بخواهد چیزی را تغییر دهد.

هوشمندی خوب معمولاً همان هوشمندی‌ای است که کمتر مجبور می‌شوید به آن فکر کنید.

امنیت و حریم خصوصی نیز بخشی از تجربه کاربری هستند

آشپزخانه هوشمند فقط درباره راحتی نیست.

هر دستگاه متصل به اینترنت می‌تواند داده تولید کند.

زمان استفاده از وسیله، الگوی حضور در خانه، تنظیمات دستگاه و گاهی اطلاعات حساب کاربری بخشی از این داده‌ها هستند.

ممکن است برای بسیاری از کاربران این موضوع در لحظه خرید اولویت اصلی نباشد، اما با افزایش تعداد تجهیزات متصل اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

یک تجربه کاربری مناسب باید به کاربر اجازه دهد بفهمد چه داده‌ای جمع‌آوری می‌شود، چرا جمع‌آوری می‌شود و چه اختیاری برای کنترل آن دارد.

منوهای پیچیده حریم خصوصی، توضیحات نامفهوم یا الزام کاربر به پذیرش تنظیماتی که درباره آن‌ها اطلاعات کافی ندارد، اعتماد را کاهش می‌دهد.

اعتماد نیز بخشی از تجربه کاربری است.

کاربری که به محصول اعتماد ندارد، حتی اگر دستگاه از نظر فنی خوب کار کند، احتمالاً تمام قابلیت‌های آن را فعال نخواهد کرد.

آیا راه‌حلی وجود دارد؟

بله.

اما راه‌حل واقعی فقط ارزان‌تر شدن تجهیزات یا افزایش سرعت اینترنت نیست.

حتی با اینترنت بسیار بهتر نیز محصولی که برای رفتار کاربر طراحی نشده باشد، تجربه مناسبی ایجاد نخواهد کرد.

راه‌حل باید از بومی‌سازی تجربه کاربری شروع شود.

بومی‌سازی یعنی:

رابط کاربری فارسی واقعی، نه ترجمه ماشینی.

راهنمای قابل فهم، نه دفترچه‌ای پر از اصطلاحات فنی.

پایگاه داده غذایی متناسب با آشپزی ایرانی.

پشتیبانی محلی.

سناریوهای متناسب با سبک زندگی خانواده ایرانی.

امکان کارکرد بخش‌های اصلی بدون اینترنت.

یکپارچگی با تجهیزات متداول بازار.

و مهم‌تر از همه، طراحی فرایندهایی که واقعاً تعداد کارهای روزمره کاربر را کاهش دهند.

این ویژگی‌ها امکانات لوکس نیستند.

برای محصولی که قرار است در یک بازار به شکل جدی استفاده شود، بخشی از طراحی پایه محسوب می‌شوند.

شاید آشپزخانه هوشمند باید ساده‌تر شود، نه پیچیده‌تر

برای ساخت آشپزخانه هوشمند موفق الزاماً لازم نیست تمام وسایل آشپزخانه به اینترنت متصل باشند.

گاهی چند اتوماسیون درست می‌توانند بسیار مفیدتر از ده‌ها دستگاه متصل باشند.

روشنایی مناسب هنگام ورود.

خاموش شدن تجهیزات مشخص هنگام خروج.

کنترل ایمنی برخی مصرف‌کننده‌ها.

مدیریت تهویه.

کنترل پرده یا نور طبیعی.

هشدار نشت آب.

نمایش مصرف انرژی.

یا اجرای سناریوی مشخص در ساعت‌های مختلف.

این‌ها قابلیت‌هایی هستند که اگر درست طراحی شوند، بدون اینکه کاربر دائماً با اپلیکیشن درگیر باشد، ارزش ایجاد می‌کنند.

آشپزخانه هوشمند موفق احتمالاً آشپزخانه‌ای نیست که بیشترین تعداد دستگاه متصل را داشته باشد.

بلکه آشپزخانه‌ای است که کمترین تعداد کار اضافه را از کاربر بخواهد.

چه کسی باید تغییر کند؟

مسئولیت حل این مشکل نباید روی دوش کاربر قرار بگیرد.

کاربر نباید مجبور شود بعد از خرید یک محصول، خودش متخصص شبکه، اپلیکیشن و پروتکل‌های ارتباطی شود.

شرکت‌های واردکننده، توزیع‌کنندگان، مجریان هوشمندسازی و تولیدکنندگان باید بخشی از مسئولیت تجربه نهایی را بر عهده بگیرند.

واردکننده باید پیش از عرضه محصول بداند کدام قابلیت‌ها در ایران قابل استفاده هستند.

فروشنده باید به جای بزرگ‌نمایی تعداد قابلیت‌ها، محدودیت‌ها را نیز توضیح دهد.

مجری باید بررسی کند تجهیزات مختلف چگونه کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.

و شرکت سازنده نیز در بازارهای جدید باید به زبان، فرهنگ و شرایط فنی آن بازار توجه کند.

چون شکست یک محصول هوشمند فقط به همان محصول آسیب نمی‌زند.

کاربری که یک‌بار تجربه نامناسبی داشته باشد ممکن است نتیجه بگیرد:

«این هوشمندسازی‌ها به درد نمی‌خورند.»

در حالی که مشکل احتمالاً از خود مفهوم هوشمندسازی نبوده است؛ مشکل از اجرای اشتباه آن بوده.

معیار موفقیت باید تغییر کند

تا زمانی که موفقیت یک آشپزخانه هوشمند با تعداد قابلیت‌ها سنجیده شود، این مشکل ادامه خواهد داشت.

معیارهای بهتری وجود دارند.

کاربر چند ماه بعد هنوز از قابلیت‌های هوشمند استفاده می‌کند؟

چند بار مجبور شده برای حل مشکل با پشتیبانی تماس بگیرد؟

چند فرایند واقعاً کوتاه‌تر شده‌اند؟

چند کار بدون دخالت مستقیم کاربر انجام می‌شوند؟

سیستم هنگام قطع اینترنت چه مقدار از عملکرد خود را حفظ می‌کند؟

اعضای مختلف خانواده می‌توانند بدون آموزش پیچیده از آن استفاده کنند؟

این‌ها معیارهایی هستند که تصویر واقعی‌تری از کیفیت تجربه کاربری ارائه می‌دهند.

چون موفقیت واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که فناوری پس از تمام شدن هیجان روزهای اول همچنان مفید باقی بماند. مطالب بیشتر : BMS Academy

نتیجه؛ هوشمندی هنوز باید با زندگی واقعی آشتی کند

آشپزخانه هوشمند در ایران لزوماً به این دلیل با مشکل روبه‌رو نشده که ایده بدی است.

اتفاقاً بسیاری از قابلیت‌های آن می‌توانند واقعاً مفید باشند.

مشکل زمانی ایجاد می‌شود که میان قابلیت فنی محصول و زندگی واقعی کاربر فاصله وجود داشته باشد.

محصول از کاربر اینترنت دائمی می‌خواهد.

فرهنگ غذایی او را نمی‌شناسد.

زبانش را ناقص می‌فهمد.

برای انجام کارهای ساده چند مرحله اضافه ایجاد می‌کند.

با سایر تجهیزات آشپزخانه هماهنگ نیست.

و هنگام بروز مشکل نیز توضیح مناسبی ارائه نمی‌دهد.

در چنین شرایطی، مسئله دیگر کمبود فناوری نیست.

مسئله تجربه کاربری است.

آینده آشپزخانه هوشمند در ایران احتمالاً متعلق به محصولاتی نیست که بیشترین صفحه‌نمایش، اپلیکیشن یا قابلیت تبلیغاتی را دارند.

متعلق به سیستم‌هایی است که شرایط واقعی بازار را می‌شناسند؛ فارسی را درست پشتیبانی می‌کنند، وابستگی کمتری به اینترنت دارند، با سبک آشپزی و زندگی ایرانی هماهنگ‌اند و مهم‌تر از همه، بدون اینکه کاربر دائماً متوجه حضور فناوری باشد، بخشی از کارهای روزانه او را ساده‌تر می‌کنند.

روزی که یک خانواده بعد از چند ماه استفاده هنوز قابلیت‌های هوشمند آشپزخانه خود را فعال نگه دارد، آن فناوری موفق شده است.

نه زمانی که فقط در روز نصب جذاب به نظر برسد.

تا رسیدن به آن نقطه، بسیاری از لوازمی که امروز با عنوان «هوشمند» فروخته می‌شوند، ممکن است در عمل چیزی بیشتر از نسخه گران‌تر همان دستگاه‌های معمولی نباشند.

و شاید مهم‌ترین سؤالی که قبل از خرید هرکدام از آن‌ها باید پرسید همین باشد:

این محصول واقعاً چه چیزی را در زندگی من ساده‌تر می‌کند؟

اگر پاسخ این سؤال روشن نباشد، احتمالاً هنوز با هوشمندی واقعی فاصله داریم. منبع : KNX